Waterhardheid per provincie, van hardst naar zachtst

Onderstaande tabel toont de mediaan per provincie en hoever de waarden binnen die provincie uiteenlopen. Dat bereik is minstens zo belangrijk als de mediaan: in de provincie Luik gaat het van 3,9 tot 43,4 °fH, en dan zegt een provinciemediaan weinig over jouw kraan.

Provincie of gewest	Mediaan (°fH)	Bereik per gemeente	Typering
Henegouwen	40,4	17,2 – 47,9	hard
Brussel	37,4	19,7 – 39,3	hard
Waals-Brabant	36,7	26,4 – 49,0	hard
Namen	32,3	3,9 – 40,4	hard
Vlaams-Brabant	25,8	13,7 – 44,7	matig hard
West-Vlaanderen	25,3	17,6 – 39,9	matig hard
Oost-Vlaanderen	21,8	16,4 – 45,5	matig hard
Luik	20,7	3,9 – 43,4	matig hard
Antwerpen	17,3	6,3 – 23,9	matig hard
Limburg	13,4	6,1 – 36,8	zacht
Luxemburg	11,7	3,0 – 26,4	zacht

Liever meteen je eigen gemeente? Bekijk de volledige lijst op waterhardheid per gemeente, of gebruik de postcode-tool.

Is het water in Vlaanderen harder dan in Wallonië?

Nee, dat is een hardnekkig misverstand, en het klopt eerder omgekeerd. De mediaan ligt in Vlaanderen op 20,8 °fH en in Wallonië op 33,3 °fH. Het verschil zit vooral in de spreiding. Vlaanderen is opvallend gelijkmatig: 206 van de 300 gemeenten zitten in de middenmoot tussen 15 en 30 °fH.

Wallonië is juist sterk verdeeld: 147 gemeenten hebben er hard water, terwijl 68 gemeenten uitgesproken zacht water hebben. Het noorden, met Henegouwen, Waals-Brabant en de Samber-Maasvallei, ligt op kalkrijke lagen en zit ruim boven 35 °fH. De Ardennen liggen op leisteen en halen soms nog geen 5 °fH.

Waarom verschilt de waterhardheid per regio?

Water wordt hard door calcium en magnesium die het onderweg opneemt uit de bodem. Loopt water door kalkrijke lagen (kalksteen, krijt), dan wordt het harder. In gebieden met leisteen en zandsteen lost er veel minder kalk op. Daarom is de geologische kaart van België ook vrij nauwkeurig de kaart van de waterhardheid:

• De Ardennen (leisteen en zandsteen) leveren het zachtste water van het land. Saint-Hubert komt uit op 3 °fH.
• De Kempen (zandgrond) verklaren waarom Limburg en het noorden van Antwerpen zacht water hebben. Hamont-Achel, Balen en Pelt zitten rond 6 °fH.
• Henegouwen, Waals-Brabant en Haspengouw liggen op kalkrijke lagen: hier zit het water meestal ruim boven 30 °fH, plaatselijk tot boven 45 °fH.
• Oppervlaktewater maakt soms het verschil binnen één streek. Verviers krijgt water uit de stuwmeren van de Gileppe en Eupen en komt daardoor op 8 °fH uit, terwijl gemeenten in Haspengouw, een dertigtal kilometer verderop, tot boven 40 °fH gaan.

Meer achtergrond bij hard water.

De °fH-schaal: wanneer is water hard?

• 0–15 °fH: zacht water, 97 Belgische gemeenten.
• 15–30 °fH: matig hard water, 257 gemeenten.
• > 30 °fH: hard water, 226 gemeenten.

Ruim een derde van de Belgische gemeenten zit dus boven 30 °fH. Daar is kalkaanslag een vertrouwd fenomeen: witte vlekken op kranen, kalk in de waterkoker en snellere aanslag in toestellen. Hoe je die aanpakt, lees je bij kalkaanslag verwijderen.

Eén gemeente, meerdere waarden

Waterhardheid hoort bij een distributiezone, niet bij een gemeentegrens. Vooral in Wallonië levert dat grote verschillen binnen één gemeente op: in 101 van de 261 Waalse gemeenten scheelt het meer dan 10 °fH tussen zones. In La Louvière loopt het van 13,8 tot 49,3 °fH, afhankelijk van welke zone jouw straat bedient.

Op onze gemeentepagina’s staat daarom niet alleen het gemiddelde, maar ook het bereik en het aantal zones. Twijfel je over jouw specifieke adres, dan geeft een wateranalyse uitsluitsel.

Belgische graden of Franse graden?

Er bestaan geen aparte Belgische graden. Belgische drinkwaterbedrijven drukken de waterhardheid uit in Franse graden (°fH). Op sommige toestellen staat de Duitse graad (°dH). Omrekenen kan eenvoudig: 1 °fH = 0,56 °dH. De volledige tabel en uitleg vind je bij waterhardheid meten.

Waar de cijfers vandaan komen

Voor Vlaanderen gebruiken we de mediane waterhardheid per gemeente uit de meetgegevens van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) over 2024. Voor Wallonië de officiële jaarrapporten per distributiezone over 2024, gepubliceerd door de Waalse overheid; per gemeente rekenen we die om naar een gemiddelde, gewogen naar het aantal inwoners per zone.

Voor Brussel ligt het anders. Vivaqua publiceert de hardheid daar niet per gemeente maar per adres, telkens met vermelding van het reservoir dat de straat bedient, en de hardheid volgt dat reservoir, niet de gemeentegrens. Wij berekenden per reservoir het gemiddelde over twaalf maanden en bepaalden vervolgens per gemeente welke reservoirs er leveren en in welke verhouding. Het cijfer per Brusselse gemeente is dus een onderbouwde eigen bewerking, geen citaat uit een officieel rapport. Voor de exacte waarde in jouw straat gebruik je de adrestool van Vivaqua.

Veelgestelde vragen over waterhardheid in België

Hoe hard is het water in België?

Over 580 Belgische gemeenten ligt de mediane waterhardheid op 24,4 °fH, matig hard. Maar het verschil is groot: van 3 °fH in Saint-Hubert tot 49 °fH in Rebecq. Het hardste water staat in Henegouwen, Brussel en Waals-Brabant, het zachtste in de provincie Luxemburg en Limburg.

Is het water in Vlaanderen harder dan in Wallonië?

Nee, eerder omgekeerd. De mediaan ligt in Vlaanderen op 20,8 °fH en in Wallonië op 33,3 °fH. Wallonië is wel veel meer verdeeld: 147 gemeenten hebben er hard water, 68 juist zacht water. In Vlaanderen zit de grote meerderheid (206 van de 300 gemeenten) in de middenmoot tussen 15 en 30 °fH.

Hoe hard is het water in Brussel?

Hard. De mediaan over de 19 Brusselse gemeenten ligt op 37,4 °fH, en 14 van de 19 zitten boven 30 °fH. Geen enkele Brusselse gemeente heeft zacht water. Daarmee is Brussel het hardste gewest van het land, harder dan Wallonië (33,3 °fH) en dan Vlaanderen (20,8 °fH). Binnen Brussel loopt het wel sterk uiteen: de hardheid volgt het reservoir dat je straat bedient, van 19,7 °fH (Callois) tot 39,4 °fH (Bosvoorde).

Welke provincie heeft het hardste water van België?

Henegouwen, met een mediaan van 40,4 °fH. Gemeenten als Hensies, Boussu en Dour halen bijna 48 °fH. Waals-Brabant volgt met 36,7 °fH, en daar staat met Rebecq (49 °fH) de hardste gemeente van het land.

Welke provincie heeft het zachtste water van België?

De provincie Luxemburg, met een mediaan van 11,7 °fH. Geen enkele gemeente komt er boven 30 °fH uit. Saint-Hubert is met 3 °fH de zachtste van het land. Limburg volgt als tweede zachtste provincie met 13,4 °fH.

Waarom verschilt de waterhardheid per regio?

Water neemt calcium en magnesium op uit de bodem waar het doorheen stroomt. Loopt het door kalkrijke lagen zoals kalksteen of krijt, dan wordt het hard. In de Ardennen bestaat de ondergrond uit leisteen en zandsteen, waarin nauwelijks kalk oplost. Daar blijft het water zacht. Ook de Kempense zandgrond in Limburg en Antwerpen geeft zacht water.

In welke eenheid geven Belgische waterbedrijven de hardheid op?

Belgische drinkwaterbedrijven gebruiken Franse graden (°fH). Sommige toestellen werken met Duitse graden (°dH). Je rekent °fH om naar °dH door te vermenigvuldigen met 0,56; 1 °dH staat gelijk aan 1,78 °fH.